Waterdoorlatende bestrating

Door lange periodes van droogte en lage grondwaterstanden de laatste jaren wordt de roep naar ontharding steeds groter. Een terras leg je niet meer zomaar aan zonder aan regenwaterinfiltratie te denken. Het afschot richting je tuin of een wadi laten lopen is één ding, maar je kan tegenwoordig ook met waterdoorlatende of waterpasserende bestrating werken.

Waterdoorlatend vs waterpasserend
Er bestaan grofweg twee principes:

Waterdoorlatend (poreus): het water gaat door het materiaal zelf (bv. poreuze betonsteen of drainerend beton/asfalt) en zakt vervolgens in de onderbouw. Poreuze materialen zijn praktisch, maar kunnen gevoeliger zijn voor vervuiling (mos/algen) en op termijn deels dichtslibben als onderhoud uitblijft.
Waterpasserend: het water infiltreert via openingen/voegen/holtes tussen of in de elementen (bv. klinkers met afstandhouders, grasdallen, tegels op dragers). Het materiaal is zelf niet poreus; de “waterweg” zit in het leg- en voegconcept.
In de praktijk kies je op basis van gebruik (voetpad vs oprit/parking), onderhoud (risico op dichtslibben) en onderbouw (doorlatendheid + draagkracht).

Halfverharding
Halfverharding is een verharding met een open structuur die water doorlaat, maar niet “gesloten” is zoals klassieke klinkers/tegels. Denk aan grind, split, dolomiet, eventueel “licht gebonden” varianten met bindmiddel. Belangrijk: kies materiaal zonder nulfractie (geen fijne stofdeeltjes die poriën verstoppen) en leg het correct op.

De regelgeving (Vlaanderen)
De kern zit in de Gewestelijke Hemelwaterverordening 2023 (GSV Hemelwater), van toepassing op vergunningsaanvragen en meldingen ingediend vanaf 2 oktober 2023. Het uitgangspunt is: hemelwater maximaal op eigen terrein houden via hergebruik, infiltratie en/of buffering (met voorwaarden en uitzonderingen).

Sinds eind 2025 is er bovendien een omzendbrief (OMG/2025/02) die extra richting geeft voor de toepassing bij residentiële omgevingsvergunningsaanvragen (meer houvast/interpretatiekader), zonder de verordening zelf te “wijzigen”.

Vergunning/hemelwater: telt waterdoorlatend “mee”?
Twee belangrijke punten:

Waterdoorlatend is nog altijd verharding. Ook grind, grasdallen en zelfs kunstgras kunnen als verharding beschouwd worden in vergunningscontext.
Voor het aanleggen van verhardingen (oprit/terras/pad) heb je in veel gevallen een omgevingsvergunning nodig, al bestaan er vrijstellingen onder voorwaarden. Check dit altijd project- en locatiegericht (bestemming, voorschriften, erfgoed, overstromingsgevoelig gebied, gemeentelijke verordeningen…).

Soorten waterdoorlatende/waterpasserende bestrating
1) Doorlatende tegels/klinkers
Dit zijn systemen waarbij de steen zelf poreus is (waterdoorlatend) of waarbij de steen ontworpen is als onderdeel van een drainerend systeem.

Poreuze betonstraatstenen: water infiltreert door de betonsamenstelling. Deze vallen vaak onder technische voorschriften/certificatie voor waterdoorlatende bestrating.
Monoliete (ter plaatse gestorte) doorlatende verhardingen zoals poreus beton of drainerend asfalt bestaan ook, maar vragen een doordachte opbouw en correcte uitvoering/onderhoud.
Tip: de onderbouw is minstens zo bepalend als de toplaag: zonder doorlatende, stabiele fundering infiltreert het water niet duurzaam (en vergroot het risico op verzakkingen).

2) Grasdallen / grasbetontegels
Grasdallen (beton of kunststof) zijn typisch waterpasserend: water gaat via de open cellen naar de onderbouw. Ze worden gebruikt voor opritten, parkings, brandwegen en groenzones met (semi)berijdbaar karakter.

Voor grasbetontegels wordt vaak gewerkt met een minimale openingsoppervlakte (bv. richtwaarde 25% bij grasbetontegels in technische infofiches/sectorinfo) en producteisen via PTV 126 voor waterdoorlatende betonproducten.
De invulling kan met gras of steenslag (afhankelijk van look, gebruik en onderhoud).
3) Brede voegen (waterpasserend)
Hier laat je water infiltreren via open voegen of drainerende voegvulling.

Betonstraatstenen met afstandshouders/nokken creëren brede voegen; er bestaan ook modellen met drainageopeningen.
Kleiklinkers met afstandhouders: water passeert via de voegen; vaak minder last van algen/mos/onkruid dan bij slecht drainerende voegen, al blijft onderhoud belangrijk.
Natuursteen (kasseien/plavuizen/flagstones) kan waterpasserend zijn met voldoende open voeg en waterdoorlatende voegvulling—maar als het voegaandeel te klein is, is het systeem in de praktijk niet waterpasserend.
Voegmaterialen: er bestaan drainerende voegmortels en (polymeergebonden) voegzanden die waterdoorlatend blijven en tegelijk onkruid afremmen. Let op: “waterdoorlatend” in marketing is niet hetzelfde als een correct ontworpen detail met juiste korrelopbouw en voldoende doorlatende onderbouw.

4) Grind (met matten)
Grind/split/dolomiet is klassiek waterdoorlatend als halfverharding, maar kan bij intensief gebruik gaan verschuiven.

Daarom combineert men het vaak met kunststof grindmatten/grindroosters (honingraat of vergelijkbare celstructuur). Die verdelen de belasting, verminderen spoorvorming en houden het grind op zijn plaats.
Kies bij voorkeur een geschikte opbouw (geotextiel waar nodig, correcte laagdiktes, juiste korrelverdeling) om dichtslibben en mosvorming te beperken.

https://gardenpro.pmg.be/nl/dossier/EGPbe1910W01_03

https://gardenpro.pmg.be/nl/dossier/EGPbe1910W01_04

: de mogelijkheden uitgelegd

Dankzij waterdoorlatende en -passerende bestrating in de tuin en op de oprit infiltreert regenwater in de grond. Zo raken onder meer de rioleringen niet meer overbelast, wat ons allemaal waterellende bespaart. Vlaanderen besloot bijgevolg in heel wat situaties regeninfiltratie verplicht te maken. Gelukkig is er keuze uit verschillende oplossingen, waarmee je mooie combinaties van verhardingen en groenpartijen kan realiseren. We tonen ze in dit artikel.

Soorten

Waterdoorlatend of waterpasserend

Er bestaat zowel waterdoorlatende als waterpasserende bestrating/verharding voor tuinen, opritten ... De eerste is poreus, het water loopt dwars door de steen heen naar de ondergrond. De tweede heeft bredere voegen of grote holtes, waarlangs het water in de ondergrond loopt.

De waterdoorlatende, poreuze stenen zijn praktisch in gebruik, maar zijn gevoeliger voor vervuiling van het oppervlak (bv. mosgroei), moeilijker reinigbaar en slibben mogelijk dicht. Elke optie heeft voor- en nadelen.

Vaak wettelijk verplicht

Beide opties laten een infiltratie van het regenwater in de bodem toe. In Vlaanderen is dit verplicht voor percelen vanaf 250 m², alle nieuwbouw of renovaties met een dakoppervlak vanaf 75 m² of een uitbreiding van meer dan 50 m². Gemeenten en provincies kunnen echter nog eigen, strengere regels hanteren.

Steeds meer oppervlakten worden vandaag immers verhard, waardoor het regenwater minder goed op een natuurlijke manier in de ondergrond kan wegsijpelen. Hemelwater loopt dus via de rioleringen en de weinig resterende waterlopen weg, waardoor de riolen bij hevige regenval mogelijk overbelast raken en straten blank komen te staan. 

In Vlaanderen is infiltratie van regenwater in de bodem vaak wettelijk verplicht

Stenen

Beton

Betonstenen met verbrede voegen zijn aan de zijkanten voorzien van brede nokken of afstandshouders, waardoor er brede voegen ontstaan waarlangs het water naar de fundering en de ondergrond wordt afgevoerd. Het voegenaandeel moet minstens 10% bedragen. Daarnaast bestaan er evenzeer betonstraatstenen met drainageopeningen.

Door hun vorm infiltreert het water door openingen die na het leggen van de stenen ontstaan. Het drainageaandeel moet opnieuw minstens 10% bedragen en ook de doorlatendheidscoëfficiënt ligt vast in technische bepalingen. Over het algemeen bestaan betonstenen zowel zonder als met tal van kleuren en in alle mogelijke formaten.

Ten slotte behoren ook poreuze stenen, die water doorlaten dankzij de betonsamenstelling, tot de mogelijkheden. 

Kleiklinkers

Via brede voegen met afstandshouders kunnen ook kleiklinkers - beschikbaar in meerdere kleuren - water doorlaten. De klinker laat het water passeren via de voegen, waardoor het water snel wegvloeit en er minder kans is op algen, mossen en onkruid in de voegen. 

Natuursteen kasseien

Natuursteen kasseien of plavuizen met een brede voeg met drainerende voegspecie/zandvoegen kunnen eveneens worden gebruikt om water door te laten. Natuursteen is beschikbaar in een grote variatie soorten en kleuren, met verschillende formaten en oppervlakte-afwerkingen. De natuursteen moet natuurlijk vorstbestendig zijn, maar vele soorten zijn ondertussen perfect geschikt als buitenbetegeling.

Natuursteen flagstones

De laatste jaren is er een trend om meer flagstones te gebruiken. Dit zijn natuurlijke stenen, grillig van vorm, waardoor het plaatsen van een dergelijk terras een waar puzzelstukje wordt. De voegen komen zo wat breder open te staan en worden vaak opgevuld met grind of split. Ook grote stapstenen kunnen zo worden geplaatst.

Grasbetontegels

Ook deze kan je als waterpasserende bestrating gebruiken, op voorwaarde dat ze op een doorlatende structuur liggen en dat je de openingen met steenslag vult of er gras in laat groeien.

 

Steenslag en gras

Grind en andere steenslag

Ook siergrind en andere grind- en steenslagsoorten laten water door. Hiermee leg je halfverharding aan, met een open structuur. Belangrijk is dat dit materiaal geen nulfractie bevat. Het moet ook goed aangelegd zijn, zodat het water voldoende kan infiltreren en er zich geen mos vormt.

Vandaar dat het een goed idee is om steenslag te combineren met grindplaten uit kunststof. Die zorgen voor meer sterkte en stabiliteit. De mat verdeelt bijvoorbeeld de druk van je wagen beter en voorkomt dat de steenslag niet in de ondergrond wordt geduwd. Alle grind blijft mooi op zijn plaats en het oppervlak oogt egaal. Ofwel heeft de mat een honingraatstructuur, ofwel vertoont ze wigvormige ruimten in alle richtingen, waarin het vulmateriaal zich door belasting steeds vaster zet.

Verder bestaan grindplaten zowel voor fijne als grote steenslag, en in verschillende kleuren, passend bij die van het grind, zodat het niet stoort wanneer de mat zichtbaar is. Bovendien gaat een stabilisatiemat de groei van onkruid en plantenwortels tegen, als er onderaan geotextiel tegen kleeft of indien de mat een fijn raster vertoont. Ook grindnetten zijn aan een opmars bezig.

Graskunststofplaten

Met graskunststofplaten verkrijg je een berijdbaar grasperk, zonder spoorvorming, gaten en waterplassen. Het oppervlak blijft op lange termijn waterdoorlatend en je herintroduceert er groen mee, waartoe de overheid soms ook verplicht. Eventueel kan je de platen ook al met gras aankopen, voor een snelle ingebruikname.

 

LAVA
Bij de samenstelling van de ondergrond zien we steeds vaker lava opduiken. Er wordt geen gebruikgemaakt van verhardende of verdichtende lagen zoals stabilisatie of antiworteldoek, maar van steenpuin om de draagkracht van de grond te versterken. Als straatlaag wordt vervolgens fijne lava toegepast. Dit materiaal heeft de eigenschap vochtregulerend te zijn en wordt gebroken en scherp gestort om de verharding goed te stabiliseren. Lava kan ook worden toegepast in voegen.

 

Welke waterdoorlatende voegmaterialen?

Je vindt heel wat speciaal ontwikkelde voegmortels: drainerende basisvoegmortel met één component die onkruid en kruipend ongedierte tegenhoudt, een flexibele versie daarvan die uitzetten/krimpen beter opvangt … Daarnaast bestaat er waterdoorlatend voegzand dat onkruid afremt. Net als een nieuw, waterdoorlatend voegmiddel zonder cement, geschikt voor tegels en kasseien.

En waterdoorlatend, polymeergebonden voegzand, dat na verdichting en bewatering hard wordt, maar tegelijk ook flexibel. Het vangt zo bewegingen in de ondergrond op en verhindert opnieuw onkruid en kruipend ongedierte. Een ander polymeerzand houdt stenen sterk op hun plaats, ook in hellingen.

 

Met dank aan: ABW bvba, ACO, Artstone, Beltrami, Bostik, Carrières du Hainaut, Coeck, Disaghor-Dockx, Ebema_Stone&Style, ECCO Products, ELS-Garden, Marshalls, Nidaplast, Nijst Natuursteen, MBI, Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw (OCW), Tuinmaterialen Meynen, Van Dijck, Vandix en Wienerberger